RIVM: asbest aangetroffen in deel van speelzandproducten voor kinderen

Asbest gevonden in bijna 40 procent van onderzochte speelzandproducten

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft bij een steekproef van 106 speelzandproducten in 40 producten asbest aangetroffen. Het gaat om kinetisch speelzand, decoratiezand, zandbakzand en speeltjes waarin zand zit. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft vervolgens beoordeeld of de blootstelling aan asbest in deze producten een risico vormt voor de gezondheid van kinderen en werknemers op basisscholen en kinderopvangcentra.

Dat meldt het RIVM op zijn website. Ondanks de duidelijke relevantie voor ouders en onderwijspersoneel, is de bevinding in de reguliere Nederlandse media niet opgepikt.

Kans op gezondheidseffecten over het algemeen klein

Volgens het RIVM is de kans dat speelzand met asbest gezondheidseffecten veroorzaakt over het algemeen heel klein. In de meeste producten zit heel weinig asbest, waardoor de blootstelling bij het spelen laag is. Dit geldt zowel voor kinderen die met het speelzand spelen als voor werknemers van basisscholen en kinderopvangcentra die beroepsmatig met het zand in aanraking komen.

Het RIVM benadrukt daarbij wel dat er aanzienlijke onzekerheden bestaan in de beoordeling. Veel factoren die invloed hebben op de blootstelling zijn niet bekend. Zo is er niet gemeten hoeveel asbest werkelijk vrijkomt bij het spelen en hoe het zich in een ruimte verspreidt. Ook is niet bekend hoe vaak en hoeveel jaar kinderen met deze producten spelen.

Uit voorzorg hanteert het RIVM in zijn berekeningen het meest nadelige scenario: een kind dat 13 jaar lang, een paar keer per week met een verontreinigd product speelt. Voor werknemers gaat het instituut uit van een blootstelling van 40 jaar, 5 dagen per week, 8 uur per dag. Het RIVM erkent dat deze scenario's in de praktijk niet snel zullen voorkomen.

Vier producten met aanzienlijk hoger asbestgehalte

Bijzondere zorg is er over vier producten decoratiezand waarin veel meer asbest werd aangetroffen dan in de overige producten. Voor deze vier producten kunnen gezondheidseffecten voor zowel kinderen als werknemers op basis van de gehanteerde scenario's niet worden uitgesloten, aldus het RIVM. Bij incidenteel gebruik is de kans op gezondheidseffecten nog steeds heel klein, maar bij frequent en langdurig gebruik bestaan er wel degelijk zorgen.

Voor werknemers is het volgens het RIVM aannemelijk dat bij deze vier producten soms de wettelijke dagelijkse grenswaarde voor blootstelling aan asbest kan worden overschreden. De vier betreffende producten zijn inmiddels niet meer te koop.

RIVM adviseert blijvende monitoring

Het RIVM benadrukt dat het altijd onwenselijk is dat er asbest zit in speelzand of ander speelgoed, ongeacht de hoeveelheid. Het instituut wijst erop dat alle gevallen van blootstelling aan asbest bijdragen aan het risico op gezondheidseffecten. Het RIVM adviseert dan ook om asbest in speelzandproducten goed te blijven monitoren.

Opmerking van de redactie: dit artikel is uitsluitend gebaseerd op informatie gepubliceerd door het RIVM. Er is geen aanvullende informatie beschikbaar over welke specifieke merken of producten het betreft, noch over eventuele handhavingsmaatregelen van de NVWA.