CBS: Inkomsten uit tabaksaccijns dalen met 15% naar 2,6 miljard euro in 2025

De inkomsten van de Nederlandse overheid uit tabaksaccijns zijn in 2025 met 15% gedaald naar 2,6 miljard euro in vergelijking met het voorgaande jaar, toen de opbrengst nog 3,0 miljard euro bedroeg. Vergeleken met het recordjaar 2023, waarin de inkomsten een piek van 3,1 miljard euro bereikten, is de daling zelfs bijna een vijfde. Dit meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van voorlopige cijfers CBS.

De daling komt ondanks meerdere verhogingen van de accijnstarieven op tabaksproducten in de afgelopen jaren. Zo is de accijns op sigaretten sinds begin 2020 verdubbeld, met een minimumtarief van 390,42 euro per duizend stuks in 2025, wat neerkomt op 7,81 euro per pakje van 20 sigaretten. Voor rooktabak, zoals shag, is de accijns in dezelfde periode zelfs verdrievoudigd, van 114,65 euro naar 346,98 euro per kilogram. Deze verhogingen waren bedoeld om roken duurder te maken en daarmee het aantal rokers te verminderen, een doel dat deels lijkt te zijn bereikt. Toch leiden de hogere tarieven niet tot meer inkomsten voor de schatkist, maar juist tot een daling.

Een belangrijke oorzaak van de lagere inkomsten is de afname van het aantal rokers in Nederland. In 2015 rookte nog 1 op de 4 mensen van 12 jaar of ouder soms, terwijl dit in 2025 is gedaald naar ongeveer 1 op de 6. Vooral het percentage dagelijkse rokers is aanzienlijk afgenomen, van 18% in 2015 naar 11,5% in 2025. Het aandeel niet-dagelijkse rokers blijft stabiel rond de 6%. Het gebruik van e-sigaretten (vapes) is niet meegenomen in deze cijfers, en op deze producten wordt momenteel geen accijns geheven.

Naast de afname van het aantal rokers speelt ook een verschuiving in aankoopgedrag een rol. Steeds meer rokers kopen hun tabaksproducten in het buitenland, waar de prijzen vaak lager zijn door verschillen in accijns. In 2024 gaf 12% van de rokers van 18 jaar of ouder aan vaak of altijd tabak in het buitenland te kopen, een verdubbeling ten opzichte van 5% in 2020. Daarnaast zei 42% van de rokers in 2024 een keer of enkele keren per jaar tabak over de grens te kopen, tegenover 26% in 2020. Deze aankopen leveren de Nederlandse overheid geen inkomsten op, wat de daling van de accijnsopbrengsten verder versterkt.

Van de totale opbrengst uit tabaksaccijns in 2025 komt ruim 80% uit sigaretten, terwijl rooktabak de overige inkomsten grotendeels voor zijn rekening neemt. Sigaren dragen slechts 1% bij aan de totale opbrengst. De huidige inkomsten uit tabaksaccijns liggen op een vergelijkbaar niveau als in 2016, toen de schatkist 2,5 miljard euro ontving.

De daling van de inkomsten uit tabaksaccijns heeft belangrijke implicaties voor de overheidsfinanciën, aangezien deze inkomsten een aanzienlijke bijdrage leveren aan de begroting. Tegelijkertijd weerspiegelt de afname van het aantal rokers een positieve ontwikkeling voor de volksgezondheid, een van de doelen van het verhoogde accijnsbeleid. Echter, de groeiende grenshandel vormt een uitdaging voor beleidsmakers, die mogelijk moeten zoeken naar manieren om deze trend te keren of alternatieve inkomstenbronnen te vinden.

Why this is uncovered

De daling van de tabaksaccijnsinkomsten, zoals gerapporteerd door het CBS, heeft duidelijke publieke relevantie vanwege de impact op overheidsfinanciën en gezondheidsbeleid, maar lijkt grotendeels onbesproken in de mainstream media. Mogelijk wordt dit onderwerp overschaduwd door andere economische of politieke thema’s, of wordt het als minder urgent gezien ondanks de significante daling van 15% en de verschuiving naar grenshandel.